RAPORT

KORONAWIRUS: MAPY, STATYSTYKI, PORADY

1 nowa wiadomość

76 lat temu Warszawa rozpoczęła heroiczną i osamotnioną walkę [RELACJA]

Uroczystości rocznicowe można śledzić online (fot. PAP/Rafał Guz)

76 lat temu w Warszawie rozpoczęło się Powstanie. Żołnierze Armii Krajowej zaatakowali znacznie liczniejsze i lepiej uzbrojone siły niemieckie. O godz. 17, w godzinę „W”, stolica odda hołd powstańcom warszawskim pod pomnikiem Gloria Victis na Wojskowych Powązkach.

W tym roku, ze względu na obostrzenia związane z epidemią, uroczystości związane z rocznicą powstania mają bardziej kameralny charakter. Organizatorzy zachęcają do śledzenia uroczystości online – większość z nich jest transmitowana na żywo.

Powstanie Warszawskie, zryw niepodległościowy Armii Krajowej, którego celem było samodzielne wyzwolenie stolicy spod niemieckiej okupacji przed wkroczeniem Armii Czerwonej, wybuchło 1 sierpnia 1944 roku. Do walki stanęło ok. 40-50 tys. powstańców. Była to największa akcja zbrojna podziemia w okupowanej przez Niemców Europie.

Planowano, że walki potrwają kilka dni, powstańcy bronili się jednak znacznie dłużej. Przez 63 dni znacznie słabiej uzbrojeni od Niemców polscy żołnierze walczyli o każdy dom i każdy metr ziemi. W czasie walk w Warszawie zginęło ok. 18 tys. powstańców, a 25 tys. zostało rannych. Straty wśród ludności cywilnej były ogromne i wyniosły ok. 180 tys. zabitych. Pozostałych przy życiu mieszkańców Warszawy, ok. 500 tys., wypędzono ze zniszczonego miasta, które po powstaniu Niemcy niemal całkowicie zburzyli.

Nie musisz odswieżać strony.
Relacja live odświeża się automatycznie.
22:24 01.08.2020
Na stronie internetowej Białego Domu przypomniano o przemówieniu prezydenta USA Donalda Trumpa na placu Krasińskich z lipca 2017 roku. Artykuł o tym zatytułowany jest „Bohaterowie zachodniej cywilizacji: 76 lat po Powstaniu Warszawskim”. „Niewiele ponad trzy lata temu prezydent Trump wygłosił na placu Krasińskich w Warszawie jedno z najważniejszych przemówień swojej prezydentury. Stojąc przed pomnikiem Powstania Warszawskiego, wezwał do obrony cywilizacji zachodniej przed wszystkimi wrogami, którzy chcą ją zniszczyć” – przypominano.
22:22 01.08.2020
Wicepremier, minister kultury Piotr Gliński włączył się do akcji BohaterON #pseudonimchallenge, która ma uhonorować i wesprzeć powstańców warszawskich. Minister wybrał pseudonim „Narocz”. – To największe polskie przedwojenne jezioro, nad którym mój tata spędzał wakacje na obozach harcerskich - wyjaśnił. "Pseudonim Challenge" to organizowana w social mediach od 1 sierpnia do 2 października akcja w ramach kampanii BohaterON - włącz historię! mająca na celu zachęcenie wszystkich do wysyłania odpłatnej kartki online i zarazem wsparcia organizacji działań pomocowych na rzecz powstańców warszawskich.
22:20 01.08.2020
Dyrektor Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau Piotr Cywiński złożył wieniec pod Ścianą Śmierci na dziedzińcu Bloku 11 w byłym obozie Auschwitz I, oddając w ten sposób hołd prawie 13 tysiącom mieszkańcom stolicy deportowanym przez Niemców do obozu Auschwitz.
22:17 01.08.2020
Hołd bohaterom powstania warszawskiego złożyli Polacy w Nowym Jorku. Na maszcie przed siedzibą Unii Kredytowej na Greenpoincie zawisła flaga z kotwicą Polski Walczącej. Zapłonęły też świece przed Muralem Powstańczym. Flagę na maszt wciągnęła uczestniczka Powstania , łączniczka i sanitariuszka, 93-letnia Danuta (Krempa) Szlajmer. Miała pseudonim "Siódemka", służyła w batalionie "Kiliński" i brała udział m.in. w bitwach o budynki PAST-y i Prudentialu.
21:21 01.08.2020
Od 20.30 w Parku Wolności przy Muzeum Powstania Warszawskiego trwa tradycyjny koncert „Warszawiacy śpiewają (nie)zakazane piosenki” transmitowany na żywo na antenie TVP1. Jego uczestnicy wspólnie wykonują piosenki powstańcze. Słuchają też wspomnień uczestników walk.
21:01 01.08.2020
O 21.00 na Kopcu Powstania Warszawskiego na Czerniakowie zapłonie ognisko pamięci. Ułożone przez harcerzy, zostało zapalone od ognia przyniesionego ze stołecznego Grobu Nieznanego Żołnierza przez sztafetę pokoleń, czyli m.in. harcerzy i strażników miejskich. Na maszt wciągnięto flagę i odegrano hejnał Warszawy. Kombatanci złożyli pod pomnikiem wieńce. W tym roku uroczystość z powodu pandemii jest skromniejsza niż zwykle: nie przewidziano przemówień.
19:42 01.08.2020
Uroczystości i zgromadzenia upamiętniające Powstanie Warszawskie cały czas trwają i do tej pory przebiegają spokojnie – przekazał rzecznik prasowy Komendy Stołecznej Policji nadkom. Sylwester Marczak. Zaznaczył przy tym, że ostatnie wydarzenia zakończa się późnym wieczorem i dopiero wtedy policja będzie mogła zacząć podsumowanie.
18:28 01.08.2020
Policja usunęła z pomnika Powstania Warszawskiego na stołecznym pl. Krasińskich kontrdemonstrantów, którzy prawdopodobnie chcieli zakłócić Marsz Powstania Warszawskiego zorganizowany przez środowiska narodowe w celu uczczenia pamięci bohaterów zrywu sprzed 76 lat.
17:27 01.08.2020
Po Godzinie „W”, gdy wybrzmiały syreny i hasła „Cześć i chwała bohaterom”, „Bóg, honor i Ojczyzna” z Ronda Romana Dmowskiego wyruszył IX Marsz Powstania Warszawskiego zorganizowany przez Roty Niepodległości. Demonstranci zamierzają przejść przed pomnik Powstania Warszawskiego na placu Krasińskich.
17:24 01.08.2020
17:00 01.08.2020
O godz. 17 uczczono w stolicy Godzinę „W”, o której 76 lat temu wybuchło Powstanie. Jak co roku uruchomiono syreny alarmowe, zapalono flary, a mieszkańcy miasta oraz przybyli na tę uroczystość wyszli na ulice zatrzymując się na chwilę, aby uczcić bohaterski zryw.
16:43 01.08.2020
W Parku Powstańców Warszawy na Woli posadzono drzewo pamięci. W tym miejscu przy Cmentarzu Powstańców powstanie Izba Pamięci, poświęcona wszystkim poległym w walkach o wolność stolicy 76 lat temu.
16:32 01.08.2020
Polacy mieszkający w Niemczech także oddają hołd bohaterom Powstania Warszawskiego. W berlińskim oddziale Instytutu Pileckiego odbędzie się pokaz filmu „Konspiratorki – Zapomniane Polki na frontach II wojny światowej” w reżyserii Paula Meyera. Na podhamburskim cmentarzu Neuer Friedhof przy pomniku-mogile Powstańców Warszawskich odbędzie się spotkanie modlitewne. W większości polskich kościołów zostaną odprawione msze święte w intencji powstańców.
16:19 01.08.2020
mówił, że obecność weteranów podczas uroczystości to nie tylko uczczenie pamięci poległych, ale również ostrzeżenie. – Pamiętamy o tamtych dniach i pamiętamy o tych wydarzeniach, dlatego, że nie jest prawdą to, że historia się nie powtarza. I działamy jako ostrzeżenie przed lekkomyślnością, jaka mogłaby, bo ja nie mówię że wystąpi, tylko jak mogłaby wystąpić w przyszłości – mówił Leszek Żukowski – powiedział po uroczystościach pod pomnikiem „Grota” prezes Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej major Leszek Żukowski.
16:14 01.08.2020
– Wracają wspomnienia z tamtych czasów no i zadowolenie, że jakoś inni też pamiętają. Bo nie zawsze tak było, że się te uroczystości obchodziło i się pamiętało o nich. Ale teraz przynajmniej możemy. Przyjemnie, że młodzież pamięta. To jest ważne – mówił po uroczystościach pod pomnikiem gen. „Grota” – Roweckiego Tadeusz Jarosz pseudonim „Topacz”, zastępca przewodniczącego stowarzyszenia Szarych Szeregów.
15:52 01.08.2020
Mieszkańcy Dąbrówna w powiecie ostródzkim na Mazurach w godzinie „W” oddadzą hołd powstańcom warszawskim przy najstarszej w kraju kapliczce poświęconej ich pamięci. Kapliczkę w Dąbrównie ufundował w 1946 r. Mikołaj Wasik, pierwszy powojenny wójt gminy, uczestnik powstania, które wówczas nazywano sierpniowym. Na kapliczce widnieje tablica z inskrypcją: „W drugą rocznicę Powstania Sierpniowego 1944 roku w Warszawie ku uczczeniu pamięci poległych. Dąbrówno 1946”. Wójt nakazał ustawić kapliczkę w nocy, aby nie przeszkodzili w tym agenci UB.
14:08 01.08.2020
– Codziennie, powoli odchodzą od nas Powstańcy Warszawscy, dlatego przekazywanie wiedzy o Powstaniu następnym pokoleniom jest takie ważne – podkreśliła marszałek Sejmu Elżbieta Witek, która wraz z wicemarszałkami złożyła wieniec przed Pomnikiem Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej.
14:04 01.08.2020
Marszałek Senatu Tomasz Grodzki i prezydent stolicy Rafał Trzaskowski złożyli kwiaty pod pomnikiem „Polegli Niepokonani” na stołecznej Woli. Towarzyszyła im uczestniczka powstania Wanda Traczyk-Stawska.
13:49 01.08.2020
Nie żyje Józef Wiłkomirski, uczestnik Powstania Warszawskiego, założyciel i wieloletnie dyrektor Filharmonii Sudeckiej w Wałbrzychu. Dyrygent i kompozytor miał 94 lata. O jego śmierci poinformowali prezydent Wabrzycha Roman Szełemiej oraz Filharmonia Sudecka.
13:42 01.08.2020
Ambasador USA w Polsce Georgette Mosbacher przypomniała na swoim profilu na Twitterze słowa prezydenta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa, który podczas swojego przemówienia na pl. Krasińskich mówił do weteranów Powstania Warszawskiego: „Oddajemy cześć Waszemu poświęceniu i przyrzekamy, że zawsze będziemy pamiętać Waszą walkę o Polskę i wolność”. „Pamiętamy” – dodała Mosbacher.
13:38 01.08.2020
Na Twitterze Ambasady Izraela w Warszawie pojawił się wpis, w którym poinformowano, że ambasador Ben Zvi oddał cześć „bojownikom i ludności cywilnej Warszawy, walczącym o wolność Polski podczas Powstania Warszawskiego”.
12:51 01.08.2020
Grupa 46 żołnierzy NATO stacjonujących w Polsce zapoznaje się z historią Powstania Warszawskiego i wojenną historią Polski. W ramach projektu „Zwiastun” przygotowanego przez Polską Fundację Narodową odwiedzili w sobotę Muzeum Powstania Warszawskiego.
12:44 01.08.2020
IPN przypomina płytę „Dziesięć kroków. Memoriał warszawski 1944”, która jest hołdem dla matek rodzących w warunkach Powstania Warszawskiego. „Bohaterki N.N. przeniosły życie poprzez śmierć” – śpiewa Marcin Januszkiewicz.
12:34 01.08.2020
Przy pomniku „Mokotów Walczący 1944” oddano hołd cywilom i powstańcom poległym w tej dzielnicy. W 76. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego przy pomniku złożono wieńce, zapalono znicze i wspólnie odśpiewano „Marsz Mokotowa”. Hołd poległym oddali warszawiacy, a także powstańcy z pułku „Baszta”, walczącego na Mokotowie.
12:10 01.08.2020
Minister obrony narodowej Mariusz Błaszczak złożył kwiaty przed pomnikami: Armii Krajowej i Polskiego Państwa Podziemnego oraz Stefana Roweckiego „Grota”.
12:02 01.08.2020
Szef Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oddał hołd najmłodszym Powstańcom Warszawskim. Jan Józef Kasprzyk przypomniał, że mali Powstańcy, choć nie strzelali do wroga, to z narażeniem życia umożliwiali prowadzenie walki.

Uroczystość odbyła się na terenie parafii św. Stanisława Kostki na Żoliborzu. To właśnie na terenie tej parafii padły pierwsze strzały w trakcie Powstania Warszawskiego. Jan Józef Kasprzyk złożył kwiaty przed pomnikiem Małych Powstańców oraz na grobach bł. ks. Jerzego Popiełuszki i ks. Teofilia Boguckiego – żołnierza Armii Krajowej i kapelana walczącej Warszawy.
11:45 01.08.2020
IPN przypomina historie młodych bohaterów Powstania.

11:22 01.08.2020
W ramach uroczystości zorganizowanej przez PGE wicepremier, szef Ministerstwa Aktywów Państwowych Jacek Sasin, minister obrony narodowej Mariusz Błaszczak, a także pracownicy oraz kierownictwo spółki oddali hołd energetykom walczącym w Powstaniu Warszawskim w obronie Elektrowni Powiśle.

Ceremonia była częścią organizowanych przez PGE obchodów 76. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego.
11:12 01.08.2020
– Powstanie Warszawskie miało przywrócić wolność nie tylko stolicy umęczonej okupacją, ale i całej Polsce. Z ogromną wdzięcznością myślimy o tych, którzy wtedy stanęli w nierównym boju przeciw Niemcom hitlerowskim, chcemy, by pamięć o nich trwała – mówił premier Mateusz Morawiecki podczas uroczystości rocznicowych w Muzeum Powstania Warszawskiego.

Zaznaczył, że z ogromnym smutkiem myślimy „o wszystkich prowokacjach, profanacjach, których doświadcza dzisiejsza Warszawa”. – I prosimy o namysł, o spokój, o ciszę, o to, aby nie dochodziło do tak niedobrych aktów, jakie miały miejsce ostatnio – zaapelował premier.
11:06 01.08.2020
Wielka Brytania pamięta o bohaterach Powstania.
10:45 01.08.2020
– Oddajemy hołd tym, którzy pokazali, że Polska jest najważniejsza, że dla nich dobro ojczyzny jest cenniejsze niż własne życie – powiedział wiceminister rodziny Paweł Wdówik, upamiętniając powstańca warszawskiego Antoniego Godlewskiego ps. Antek Rozpylacz. Wiceszef resortu rodziny, pracy i polityki społecznej złożył w imieniu minister Marleny Maląg wieniec pod symbolicznym grobem powstańca, mieszczącym się w bramie śródmiejskiej kamienicy przy ul. Brackiej 5.
10:37 01.08.2020
10:34 01.08.2020
„Powstanie Warszawskie było bohaterskim, okupionym ogromną daniną krwi wyzwoleniem spod ludobójczej okupacji dużej części polskiej stolicy; dowodem męstwa, determinacji i gotowości poniesienia ofiar przez Polaków walczących w obronie ojczyzny” – napisał na Facebooku premier Mateusz Morawiecki.

10:17 01.08.2020
10:06 01.08.2020
Po złożeniu kwiatów przed pomnikiem ofiar likwidacji Szpitala Wolskiego prezydent Andrzej Duda powiedział, że Powstanie Warszawskie było wyrazem woli odzyskania niepodległego państwa. – Powstanie było wielką tragedią, ale jednocześnie pięknym pokazem bohaterstwa mieszkańców Warszawy – mówił.
10:05 01.08.2020
Prezydent Andrzej Duda złożył wieniec przed pomnikiem upamiętniającym ofiary likwidacji Szpitala Wolskiego, znajdującego się u zbiegu ulic Płockiej i Górczewskiej.
09:57 01.08.2020
Do wybuchu Powstania doszło w ramach Akcji „Burza”, która w lipcu 1944 roku objęła także Lubelszczyznę. Według szacunków historyków IPN, w regionie tym wzięło w niej udział około 20 tys. polskich partyzantów i żołnierzy. – Chodziło o Polskę wolną od Niemców, ale także Rosjan. Chcieliśmy być gospodarzami w Polsce – wspomina służący w oddziale Hieronima Dekutowskiego „Zapory” uczestnik walk, podpułkownik Marian Pawełczak „Morwa”.
09:40 01.08.2020
Pierwszym punktem sobotnich obchodów rocznicowych w Warszawie było złożenie kwiatów przy tablicy upamiętniającej podpisanie przez pułkownika Antoniego Chruściela „Montera” rozkazu rozpoczęcia Powstania. Kwiaty złożono na ulicy Filtrowej, przy dawnej siedzibie konspiracyjnej Okręgu Warszawskiego AK.

Jan Józef Kasprzyk, szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powiedział, że pamięć o Powstaniu Warszawskim jest fundamentem, na którym wznosimy naszą tożsamość.
(fot. PAP/Marcin Obara)
09:26 01.08.2020
Okolicznościowy wpis zamieściła na Twitterze Kancelaria Premiera.
09:11 01.08.2020
O zatrzymanie się w Godzinie „W” i oddanie hołdu Powstańcom zaapelował prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski.
09:09 01.08.2020
Wszyscy, którzy byliśmy członkami konspiracji, oczekiwaliśmy tego hasła. Marzyliśmy o tym, żeby się wreszcie z Niemcami rozprawić – wspominała Powstanie Warszawskie na antenie TVP Info Daniela Ogińska pseudonim Pszczoła.
09:00 01.08.2020
O rocznicy Powstania pamiętają również Amerykanie.
08:58 01.08.2020
Janusz Walendzik pseudonim Czarny w rozmowie z TVP Info: Chciałem Niemcom zapłacić za to, co oni zrobili przez te pięć lat.
08:55 01.08.2020
Dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego Jan Ołdakowski zapytany przez portal DoRzeczy.pl, w jaki sposób pandemia zmieniła obchody rocznicy Powstania Warszawskiego, zauważył, że „różnica jest dramatyczna”. – Kombatanci, którzy mieszkają poza Polską, praktycznie nie przyjechali. Tegoroczne obchody są głównie adresowane do kombatantów, którzy mieszkają w Warszawie. Jest tym bardziej ciężko, bo spoczywa na nas wielka odpowiedzialność związana z odpowiednim zabezpieczeniem obchodów – powiedział. Ołdakowski ocenił również, że tegoroczne obchody są „na pewno inne niż zwykle, ale to nie oznacza, że są gorsze”.
08:40 01.08.2020
08:34 01.08.2020
Prezes Polskiej Grupy Energetycznej Wojciech Dąbrowski powiedział w Programie 1 Polskiego Radia, że jednym z pierwszych sukcesów powstańców warszawskich było opanowanie elektrowni na Powiślu. W walkach o jej przejęcie, a potem w obronę, zaangażowanych było 63 pracowników elektrowni. O godz. 10:00 PGE przypomni ich zasługi uroczystością i koncertem.
08:27 01.08.2020
Ambasada Niemiec w Warszawie opuściła flagi do połowy masztu „na znak głębokiego bólu i wstydu z powodu okrutnych zbrodni niemieckiego okupanta w walce z ludnością Warszawy podczas Powstania Warszawskiego” – napisano na Twitterze ambasady.
08:25 01.08.2020
Była ogromna euforia i nadzieja – tak pierwszy dzień Powstania Warszawskiego wspominają weterani Armii Krajowej. Lucyna Adamkiewicz „Ewa”, łączniczka Zgrupowania „Chrobry” mówi, że już w przeddzień wybuchu walk otrzymała ważną misję, zaś atmosfera w Warszawie 1 sierpnia 1944 roku była niezapomniana. Kapitan Stanisław Lipiński, walczący podczas Powstania w Grupie „Kampinos” wspomina, że w nocy z 1 na 2 sierpnia wziął udział w ataku na lotnisko na Bielanach, a wybuchowi walk towarzyszyły wielkie nadzieje.
08:16 01.08.2020
08:15 01.08.2020
Szef Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Jan Józef Kasprzyk podkreśla, że Powstanie Warszawskie było jednym z wielu wydarzeń, w których Polacy opowiedzieli się za najważniejszymi wartościami. – Żołnierze Armii Krajowej stając na barykadach stolicy wierząc w zwycięstwo opowiedzieli się jednoznacznie po stronie dobra, mając świadomość, że być może ich walka zakończy się militarną i polityczną klęską. Inaczej nie mogli postąpić dlatego, że po drugiej stronie barykady stał wróg, który nie tylko tłamsił niepodległość Rzeczypospolitej, ale który uosabiał zło – podkreśla szef Urzędu.
08:12 01.08.2020
– Decyzję o Powstaniu podjęli wspólnie dowódcy wojskowi oraz przedstawiciele władz II RP. 76 lat temu do Warszawy szybko zbliżała się Armia Czerwona, a siły niemieckie wydawały się być w odwrocie. Ponadto po stolicy krążyły plotki mówiące o tym, że na Pradze pojawiły się już radzieckie czołgi, co mogło oznaczać początek szturmu. Na podjęcie decyzji o wybuchu Powstania miały też wpływ nastroje w stolicy, która od dawna szykowała się do walki z Niemcami – wyjaśnia historyk doktor Szymon Niedziela.
08:11 01.08.2020
Polacy na Wyspach wspominają powstańców warszawskich. Pięciu wolontariuszy organizacji Poland Street położy goździki na grobach AK-owców na cmentarzu Gunnersbury w zachodnim Londynie. Takich mogił jest około 80. Będą też wirtualne pokazy zorganizowane przez kino w Polskim Ośrodku Społeczno-Kulturalnym. Ośrodek jest zamknięty ze względu na epidemię, ale w internecie zobaczyć będzie można „Powstanie Warszawskie” z 2014 roku.
08:07 01.08.2020
Obchody 76. rocznicy Powstania Warszawskiego rozpoczęły się już w czwartek. W Parku Wolności przy Muzeum Powstania Warszawskiego prezydent Andrzej Duda i prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski spotkali się z powstańcami. Głowa państwa wręczyła uczestnikom powstania ordery i odznaczenia państwowe. Następnie w piątek przedstawiciele władz państwowych i lokalnych wraz z powstańcami wzięli udział we mszy św. w intencji poległych i zmarłych uczestników heroicznego zrywu, która odbyła się w Katedrze Polowej Wojska Polskiego.
Zobacz więcej