Prędzej czy później musiało do tego dojść – w styczniu 1990 roku, po 41 latach działania, Polska Zjednoczona Partia Robotnicza została oficjalnie rozwiązana. –Proszę o powstanie Towarzyszy, Towarzyszek i Towarzyszy. Sztandar Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej - wyprowadzić – tymi symbolicznymi słowami ostatni I sekretarz KC PZPR Mieczysław Rakowski zakończył działanie PZPR – jedni płakali ze smutku, drudzy zaś z niekrytej radości.
Polska Zjednoczona Partia Robotnicza powstała w grudniu 1948 roku w wyniku połączenia Polskiej Partii Robotniczej i Polskiej Partii Socjalistycznej – była partią komunistyczną, określano ją również jako realno-socjalistyczna. Przez ponad 40 lat kierowała się ideologią leninizmu. Część Polaków utożsamiała się z partią i była jej podporządkowana – jednak spora część społeczeństwa czekała z niecierpliwością na powrót wolnej, pozbawionej radzieckich wpływów Polski.
Kres działalności PZPR przyszedł z początkiem 1990 roku – po zakończeniu obrad, w nocy z 28 na 29 stycznia w Sali Kongresowej Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie, Mieczysław Rakowski wygłosił – z wyczuwalnym smutkiem w głosie – ostatnie słowa skierowane do partyjnych towarzyszy i towarzyszek.
– (…) Przyjęliśmy uchwałę o zakończeniu Partii, która, moim zdaniem, niezależnie od tego wszystkiego co było powiedziane o niej, co ja wczoraj powiedziałem, odegrała wielką historyczną rolę, czy się to komuś podoba czy nie w życiu narodu polskiego, co więcej wrosła w jego świadomość. I dziś kończąc, żegnając się z nią, wcale nie uważam, że kładziemy ją do trumny, tylko zamykamy pewien rozdział w historii, pogmatwanego wprawdzie, ale także bogatego w twórcze osiągnięcia polskiego rewolucyjnego ruchu robotniczego. Ogłaszam zakończenie obrad jedenastego zjazdu Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Proszę o powstanie Towarzyszy, Towarzyszek i Towarzyszy. Sztandar Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej - wyprowadzić (…) – powiedział w swoim przemówieniu ostatni I sekretarz KC PZPR.
